konkursy

filmowy

muzyczny

Elżbieta Penderecka: Powitanie gości

Szanowni Państwo,

projekt wielokulturowej Europy należy do kłopotliwych spraw współczesnego świata. Są kraje europejskie, które z entuzjazmem rozwijają ideę wielokulturowości; są takie, które uznały, że uległa ona wyczerpaniu i wycofują się z niej, i są też takie, które próbują zachować równowagę pomiędzy akceptacją a dystansem wobec tej idei. Wiadomo, że wielokulturowa Europa – oprócz wspaniałych rezultatów swojej różnorodności w postaci wybitnych dzieł sztuki, literatury i muzyki, podkreślających wielość jako wartość humanistyczną – cierpi na negatywne przejawy akceptacji dla odmienności. Przejawiają się one w postaci brutalnej przemocy, cierpienia zadawanego ludziom, wrogości, uprzedzeń i antypatii. Mamy wiele przykładów zachowań Europejczyków, którzy nie chcą się zgodzić na obecność w swoim najbliższym otoczeniu ludzi innych wyznań, przekonań czy narodowości. Po prostu nie chcą mieć sąsiadów cudzoziemców. Niechęć podsyca agresję, która z kolei eskaluje problemy społeczne. Pojawiają się spektakularne akty mordu, demonstracje nienawiści, śmierć. Wyroki sądowe nie rozwiązują problemu.

Można zadać pytanie, jak my, Europejczycy, możemy poradzić sobie we własnym domu z projektem, który sami wymyśliliśmy i zaakceptowaliśmy, ale który z biegiem czasu obrócił się przeciwko nam. Czy możemy czuć się bezpieczni na ulicach Paryża, Londynu, Sztokholmu czy Warszawy? Jak mamy zmienić naszą wielokulturową rzeczywistość, żeby z jednej strony pozostać wiernymi idei otwartego społeczeństwa i tolerancyjnego państwa, a z drugiej – nie czuć się złapani w pułapkę naszych odważnych koncepcji polityczno-społecznych?

Odpowiedzi przynosi sztuka i muzyka, które zawsze były sferami uniwersalnych wartości, obszarami transgranicznych przeżyć, przestrzeniami dla uniesień, w których przestaje mieć znaczenie, czy twórca jest Hindusem, Alzatczykiem czy Polakiem. Kultura stanowi teren wymiany inspiracji i natchnień, jest pasem transmisyjnym przenoszącym nas w inną, wielowymiarową rzeczywistość, w której nie liczy się kolor skóry ani język przekazu informacji. Muzyka XX wieku, w tym również polska, pobrzmiewa nutą uniwersalizmu i wielokulturowości. W Europie Środkowo-Wschodniej następuje dziś renesans powrotu do źródeł muzyki ludowej i modyfikacja brzmień pochodzących z różnych rejonów geograficznych, przenoszonych do muzyki instrumentalnej. I tak np. zaśpiewy bułgarskie łączą się z melodyką pieśni ukraińskich. Umiłowanie dla muzyki łączącej różne kultury i nacje, choć łagodzi obyczaje, nie pozwala na całkowite rozwiązanie problemów społecznych, o których musimy nieustannie dyskutować.

Dlatego w imieniu Stowarzyszenia im. Ludwiga van Beethovena oraz Instytutu Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego zapraszam Państwa do udziału w międzynarodowej konferencji „Wielokulturowość – kryzys ponowoczesnego społeczeństwa?”. Konferencja jest próbą wyjścia naprzeciw pytaniom o dalsze losy wielokulturowej Europy. Witając w Krakowie przedstawicieli brytyjskiego, francuskiego i polskiego świata nauki, artystów i twórców kultury oraz dziennikarzy, chcemy porozmawiać o konsekwencjach napięcia, jakie towarzyszy ponowoczesnym społeczeństwom oraz spróbować znaleźć rozwiązania dla obecnych konfliktów na tle ideologicznym i etnicznym. Kraków jest miastem otwartym, stolicą klasyki i awangardy artystycznej, ośrodkiem naukowym o wielowiekowej tradycji. Jest miastem zadumanym i słuchającym innych. Intelektualna refleksja była i jest wyróżniającą cechą Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nieopodal Krakowa, w Zakopanem, rodziły się wybitne kompozycje Karola Szymanowskiego, inspirowane ludowymi frazami muzyki góralskiej. Nie można czekać, że ktoś rozwiąże za nas problem nietolerancji wobec innego. Musimy zacząć dyskutować w międzynarodowym gronie, zderzając odmienne myśli i poglądy. Zarówno Europy Zachodniej, jak i Wschodniej dotyczą problemy uprzedzeń względem cudzoziemców, imigrantów i ludzi innych narodowości.

Bardzo zachęcam Państwa do dyskusji. Mam nadzieję, że dialog wzmocni nas pozytywnymi przemyśleniami na przyszłość – przyszłość wspólnej, wielkiej i bezpiecznej Europy.

Życzę wszystkim Państwu owocnych obrad.

Elżbieta Penderecka
Prezes Stowarzyszenia im. Ludwiga van Beethovena
Dyrektor Generalny Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena

Dowiedz się
więcej: